در توصیف ضریب توان، بسیاری از سایت‌ها و کتاب‌ها نوشته اند ولیکن تا امروز برای بسیاری از مردم یک نقطه مبهم و تاریک به جا مانده؛ بین خودمان بماند که بسیاری از مهندسین نیز در این مورد اطلاع کافی ندارند! منظور از ضریب توان چیست و بالاتر بودن ضریب توان در کجا خودش را نشان می‌دهد؟ چرا باید پول بیشتری بابت محصولات با ضریب توان بالا پرداخت کرد؟

توصیف ضریب توان

در توصیف ضریب توان، بهترین مثالی که به یاد می‌آورم مربوط به استاد مدارهای الکتریکی دانشگاه است. ایشان می‌گفتند که تاجری را فرض کنید که سرمایه‌ای در اختیار دارد و با این سرمایه خرید و فروش انجام می‌دهد؛ هرچه تاجر سرمایه بیشتری در کار بگذارد، بالطبع سود بیشتری نیز به او تعلق می‌گیرد. حال فرض کنید این تاجر کودک لوسی دارد که از پدرش می‌خواهد که با پول‌های او بازی کند! کودک می‌خواهد پول‌های پدر را مانند قطار بر روی زمین بچیند و با آن‌ها سرگرم شود! تاجر می‌داند که اگر پول‌ها را از کودک دلبندش بگیرد کودک آنقدر گریه می‌کند تا از حال برود!! از طرف دیگر می‌داند با اینکه پول‌ها گم نمی‌شوند و چیزی از آن کم نمی‌شود، بخشی از ظرفیت مالی‌اش بلوکه شده و صرف تجارت نمی‌شود.

آیا ضریب توان می‌تواند طول عمر لامپ را افزایش یا مصرف آن را کمتر کند؟ - اکووات
این بلوکه شدن ظرفیت در مثال فوق درست به مانند توان راکتیو است. یعنی بخشی از توان که ظرفیت کابل را اشغال می‌کند ولی در آخر تبدیل به نور نمی‌شود. هرچه ضریب توان لامپ بالاتر باشد، میزان توان راکتیو (ظرفیت بلوکه شده) کمتر بوده و توان مصرفی با درصد بالاتری تبدیل به نور می‌گردد.
حال اگر ضریب توان لامپ بالاتر باشد معنی آن طول عمر بیشتر یا نور بیشتر نیست. همچنین معنی آن مصرف کمتر لامپ نیز نمی‌باشد؛ چرا که در توان اسمی لامپ مستقیماً توان اکتیو (سرمایه بلوکه نشده تاجر) مورد اندازه‌گیری قرار می‌گیرد.
سوال اینجاست که اگر هیچ یک از پارامترهای نوری لامپ با ضریب توان تغییر نمی‌کند پس چرا باید پول بیشتر بابت ضریب توان بالاتر داد؟ پاسخ در پارامترهای الکتریکی شبکه است. دو لامپ با وات برابر و ضریب توان متفاوت را در نظر بگیرید؛ این دو لامپ یک میزان نور خروجی در محیط تولید می‌نمایند ولیکن لامپی که ضریب توان بالاتری دارد می‌تواند با سیم نازک تری تغذیه گردد. لذا این موضوع عملاً در مواردی که تعداد لامپ زیاد است بیشتر خود نمایی می‌کند و عموماً مشتریان بزرگ به آن بیشتر اهمیت می‌دهند چون در سیم‌کشی مراکز بزرگ هزینه صرفه‌جویی شده در قطر سیم مسی، این اختلاف قیمت را توجیه می‌کند. عملاً سیم با سطح مقطع بیشتر برای لامپ با ضریب توان پایین، حامل انرژی‌ای است که تا محل لامپ می‌رود ولی به نور تبدیل نمی‌شود و دوباره باز می‌گردد (مانند پول‌هایی که در دست بچه بازیگوش قرار گرفته بود).
در پایان خاطر نشان می‌نماییم که ضریب توان واحد ندارد و در محصولات برتر، بزرگتر از 0.9 می‌باشد. همچنین خرید تجهیزاتی با ضریب توان کمتر از 0.5 توصیه نمی‌گردد.

این مطالب را نیز بخوانید:

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *