فناوری DOB چیست؟ چرا DOBها از رده خارج‌اند؟ در این مقاله چراغ‌­های DOB معرفی شده و دلایل مناسب‌نبودن این محصولات بررسی می­‌شود.

عناوینی که در این مقاله خواهید خواند:

DOB چیست؟

اصطلاح DOB در لامپ‌­ها و چراغ‌­های LED، به معنی سیستم درایور روی صفحه (DRIVER ON BOARD) و یا به اصطلاح «بدون درایور» بوده و در واقع حالتی است که درایور خارجی از دستگاه حذف شده و درایور داخلی به صورت کاملا فشرده روی برد اصلی ال‌ای‌دی قرار می‌­گیرد. حل مشکل جاگیری و اشغال فضای زیاد درایورهای محصولات ال‌ای‌دی منجر به تولید این محصولات شد. در عین حال برای اجزایی همچون خازن‌های الکترولیتی که نسبت به دما بسیار حساس هستند می‌بایست با اتصال جداگانه درایورها این تنش‌­های گرمایی را به حداقل رساند، در غیر این صورت گرمای تولید شده توسط ال‌ای‌دی به قطعات داخلی درایور منتقل می‌­شود و باعث آسیب‌رساندن به آن می‌گردد. در محصولات DOB یا بدون درایور به منظور کاهش هزینه‌­های تولیدی از آی­‌سی‌­های کوچک به عنوان جایگزین خازن استفاده می‌شود، اما به مرور مشخص شد DOBها راه حل مناسبی نبوده‌­اند زیرا از سویی دیگر خیلی از قطعات مهم در حذف نویز و قطعاتی که موجب طول عمر مدار می شود در این محصولات حذف شده است. در ادامه به نقطه ضعف‌های اصلی درایورهای DOB پرداخته شده ­است.

5 نقطه‌ضعف چراغ‌های DOB- اکووات

چرا DOBها تولید شدند؟ (مزایای اندک آن‌ها)

امروزه بر کمتر کسی پوشیده است که DOBها فناوری‌های قدیمی و از رده خارج‌­اند. با این حال قبل از ذکر معایب این درایورها باید به مزایای اندک آن نیز اشاره کرد.

عموما درایور DOB به صورت یک منبع تغذیه خطی طراحی می­‌شود. از آن­جا که در این حالت هیچ تغییر فرکانس بالایی وجود ندارد، اساسا در حالت خطی از تداخل الکترومغناطیسی (EMI) هم خبری نخواهد بود. نبود EMI باعث شده است تا منابع تغذیه خطی با به کارگیری قطعات خیلی کمتر طراحی و ساخته شوند. گردش کمتر جریان در میان قطعات و همچنین اندازه کوچک‌تر اجزا، تغییر کمی را در عملکرد نوری LED ایجاد می­کند. هدایت جریان این درایورها با آی‌سی‌­های کوچک و بدون استفاده از خازن­‌های الکترولیتی تنظیم می­‌شود. ضعیف ترین جزء به‌کار‌رفته در درایور با کوتاه‌ترین طول عمر، تعیین‌کننده عمر اصلی درایور است. حذف خازن‌های الکترولیت، کیفیت و ضریب اطمینان درایور را تا حدودی افزایش می­دهد.

چرا نباید از درایور DOB استفاده کرد؟

اما حال نوبت به ذکر معایب متعدد این دسته از ­چراغ‌هاست. درایورهای DOB محدودیت‌های زیادی دارند. همان‌گونه که ذکر شد این محدودیت‌­ها سبب شده ‌­است تا DOBها به عنوان فناوری‌­ای از رده خارج شناخته­ شوند. این محدودیت‌­ها عبارتند از:

•راندمان کم، حرارت زیاد

منابع تغذیه خطی، راندمان کمتری داشته و همچنین ولتاژ بیش از حدمجاز در این درایورها به صورت گرما آزاد شده و حرارتی اضافی در تجهیزات روشنایی LED ایجاد می­‌کند که عموما به تدریج باعث پایین آمدن کیفیت نور خروجی ال‌ای‌دی‌ها می‌گردد. در واقع DOBها نمی­‌توانند مقدار اضافه الکتریسیته ورودی را حذف کرده و ناچارا آن­ را تبدیل به گرما می­‌کنند.

5 نقطه‌ضعف چراغ‌های DOB- اکووات

•چشمک‌زدن یا Flicker

چشمک و یا سوسو نزدن نور (Flicker Free Light)، یکی از فاکتورهای مهم هر سیستم روشنایی است اما این فاکتور در سیستم­‌های روشنایی DOB به دلیل وجود امواج بزرگ DC در جریان الکتریسیته رعایت نمی­‌شود. در خصوص flicker یا سوسو زدن نور و تاثیر آن بر روی کاربر مطالعات زیادی صورت گرفته و به طور خلاصه و همان­‌گونه که در مقالات گذشته هم ذکر شد وجود فلیکر در محصولات روشنایی موجب خستگی چشم، سردرد و مشکلاتی از این نوع، برای بیننده می‌­شود.

5 نقطه‌ضعف چراغ‌های DOB- اکووات

•فشار الکتریکی

جدای از حرارت وارد شده به درایورهای DOB، این محصولات تحت فشار الکتریکی زیادی نیز هستند زیرا همان‌­طور که ذکر شد توانایی زیادی در جذب و از بین بردن ولتاژهای نامطلوب ایجاد شده در جریان AC ندارند و این موضوع باعث کوتاه شدن طول عمر آن‌ها می‌شود.

•اتصال و برق‌گرفتگی

علاوه بر موارد بالا در محصولات DOB جریان خروجی نیز به صورت مطلوبی از اجزا و جریان اصلی جدا نشده است چرا که درایور روی برد اصلی و  در داخل چراغ قرار دارد. لذا تمام سطوح فلزی به کار رفته در محصول باید برای جلوگیری از ایجاد شوک الکتریک عایق شوند. ایزوله‌نبودن این چراغ‌­ها باعث می­‌شود تا حتی با ورود رطوبت اندک و یا گرد و خاک مدار الکتریکی شکل گرفته و با به وجود آمدن اتصال الکتریکی بسیار ضعیف یک جریان نشتی از مدار شکل بگیرد. این جریان نشتی اگر اتصال زمین برقرار باشد به زمین هدایت می‌شود اما در عین حال باعث فعال شدن مکانیزم فیوزهای جریان نشتی و محافظ جان و قطع مدار نیز می‌شود و به دلیل تعدد این موضوع عملا استفاده از این قبیل مدارات حفاظتی غیر ممکن می‌شود. نکته خطرناک استفاده از بدنه فلزی و عدم اتصال به زمین است و با توجه به عدم متداول بودن اتصال زمین در اکثر ساختمان‌ها جریان نشتی باعث برقدار شدن بدنه می‌شود و ممکن است باعث برق­‌گرفتگی کاربر غیر ماهر شود. به دلایل ذکر شده اکثر تولیدکنندگانی که از این قبیل راه‌­حل ها برای کاهش قیمت محصول استفاده می‌نمایند از جنس بدنه عایق استفاده می‌کنند. دقت کنید که برخی از تولیدکنندگان محصولات DOB در طراحی این محصولات از بخش اتصال به زمین استفاده می­کنند اما به‌دلیل رایج نبودن این اتصال در ایران و در میان مصرف‌کنندگان، کماکان خطر برق‌­گرفتگی وجود خواهد داشت.‌

5 نقطه‌ضعف چراغ‌های DOB- اکووات

•ضریب توان پایین

عموما ضریب توان چراغ‌هایی که از راه‌­حل DOB استفاده می‌کنند در حدود 0.5 پایین‌تر از آن است. طبق استانداردهای جهانی و همچنین استاندارد ملی ایران برای چراغ‌های بالاتر از 30 وات ضریب توان می بایست بالاتر از 0.9 باشد و استفاده از این قبیل راه­‌حل‌ها برای چراغ‌های ال‌ای‌دی را تا حد زیادی محدود می‌کند.

در عین حال ضریب توان پایین باعث می‌شود مشتریانی که برق خود را به صورت دیماندی خریداری می‌کنند، بهای بیشتری را پرداخت نمایند و در عین حال ممکن است ناچار به خازن‌گذاری جهت اصلاح ضریب توان شوند که هزینه بالایی دارد.

برای اطلاع بیشتر در مورد ضریب توان لطفا اینجا را مطالعه کنید.

چه جایگزینی برای چراغ‌های DOB داریم؟‌

به نظر می‌رسد بزرگترین ایراد راه‌­حل DOB یا “بدون درایور” امکان وجود جریان نشتی و خطر برق‌گرفتگی و وجود Flicker یا سوسوزدن نور و همچنین ضریب توان پایین این درایورهاست.

جهت کاهش هزینه می‌توان با استفاده از درایورهای غیر ایزوله که همچنان به صورت External (خارجی) و یا Internal (داخلی) اما خارج از برد ال‌ای‌دی و داخل بدنه به لامپ یا چراغ LED متصل می‌شوند به این هدف نائل گردید. این درایورها ساختاری مشابه درایورهای ایزوله داشته و در عین حال بسیاری از مشکلات آنها را به دلیل طراحی بهتر ندارند. هم‌چنین قیمت‌های مناسب‌تری از درایورهای ایزوله دارند.

این موارد مهم‌ترین نکات مربوط به چراغ‌های DOB و معایب آن به شمار می‌روند. بهترین راه برای آگاهی از آخرین اخبار، متدها و شیوه‌های روشنایی و نورپردازی، مطالعه مجله اکووات است که اطلاعات مرتبط با روشنایی و نورپردازی شما را به روز نگاه می‌دارد.

امیدواریم این مقاله برای شما عزیزان مفید بوده باشد.  این مقاله توسط تیم تحریریه اکووات تهیه شده است. اگر از خواندن این مقاله راضی بودید، خواندن آن را به دوستانتان نیز پیشنهاد کنید. همچنین می‌توانید سوالات خودتان را در قسمت کامنت با ما مطرح کنید. برای کسب اطلاعات بیشتر می‌توانید با دفاتر فروشگاهی ما تماس بگیرید. 

با اکووات همراه باشید.

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *