CRI چیست و چگونه اندازه گیری می شود؟

نورپردازی در سیستم جهانی دارای یک شاخص اندازه گیری می باشد که به آن: شاخص نمود رنگ یا CRI گویند. این شاخص نوری جهت تمییز بین روشنایی خوب و بد به کار میرود و فاکتوریست مهم جهت مقایسه بین محصولات ال ای دی (LED). تولید کنندگان لامپ های رشته ای به خاطر فراگیری یا دستکم سادگی محصولات خود بیش از نیم قرن است تغییری محسوس در تولیدات خود نداشته اند. اما ال ای دی ها (LED) اینگونه نبوده و به طور مداوم در حال بروزرسانی از لحاظ سخت افزاری و نیز پروتکل های استانداردی هستند ؛ این اتفاق باعث گسترش پالت تست رنگ میشود و بُعدی جدید به اندازه گیری کیفی می افزاید.

شاخص نمود رنگ چیست؟

امروزه در صنعت روشنایی تنها معیار برای تشخیص کیفیت نور، شاخص نمود رنگ یا همان CRI می باشد. از سال 1965 میلادی CRI به عنوان استاندارد کیفیت نور در نظر گرفته شد. هر محصول مولد نور اعم از لامپ ، چراغ و غیره دارای یک آزمون CRI می باشد و نتیجه آن بازه ایست بین 1 تا 100 که عدد 100 نزدیک ترین کیفیت به نور خورشید می باشد.

نتیجه تست نوری و نور مرجع در هشت رنگ خاص ظاهر میشود که نمرات یک تا صد مختص هر رنگ بوده و میانگین امتیازات در پایان ،  CRI را ارائه میدهد.

CRI

پیدا کردن اشتراک بین علم و صنعت چالشی قدیمی و همیشگی برای حرکت به سوی استانداردی جدید بوده است که امروزه به دلیل رشد سریع تکنولوژی نیاز رسیدن به این مهم مشهود تر از پیش است. شاهد این مطلب نیز روش TM-30-15 می باشد. ساز و کار سنجش CRI  از آغاز تا کنون (به جز سال 1974 که چند تبصره به روشهای اندازه گیری اضافه گردید) تغییر چندانی نداشته است. با این حال در تابستان گذشته کمیته ی جهانی نورپردازی (CIE) در وبسایت خود روش های جدید جهت چگونگی بهبود کیفیت نور را منتشر نمود.

همانطور که گفته شد CRI یک مرجع اندازه گیری است پس اگر بقیه ی فاکتور ها (وزن،روشنایی،دمای رنگ) یکسان باشند شاخص نمود رنگ میتواند فاکتوری تعیین کننده برای انتخاب و تصمیم گیری باشد. CRI  مقایسه ایست بین یک نور و نور مرجع که این  نور مرجع لامپ رشته ای می باشد، درواقع CRI پاسخی بود به تولید مولد های نوری غیر شفاف (به ویژه لامپ فلورسنت یا لامپ های بسیار روشن). این محصولات از لحاظ کیفیت در رده پایین تری از لامپهای طبیعی قرار داشتند از اینرو شاخص نمود رنگ فاکتوری شد برای جلوگیری از سقوط کیفی محصولات نورپردازی. لامپ های معمولی CRI بالایی داشتند اما فلورسنت ها اینچنین نبودند.

در سال 1965 آزمایشی برای تعیین چهارچوب های حداقلی نورپردازی انجام شد. اما اگر امروز به آن نتایج نگاه کنیم با سوالاتی بی جواب رو به رو میشویم. چرا فقط 8 رنگ؟ چرا همه ی آن ها بی روح هستند؟ جایگاه قرمز کجاست؟ و چرا این سنجش تغییر نکرده است؟ شاید بتوان جواب را در تکنولوژی های پیشرو در دهه 60 و 70 میلادی پیدا کرد. لامپ های فلورسنت ، متال هالید و لامپ های بخار جیوه مانع بازبینی CRI شدند چرا که درک و پیشرفت آن به تکنولوژی مبتنی بر گاز صدمه میزد.

ال ای دی (LED) و معیار تی ام ۱۵۳۰

ال ای دی ها (LED) مرز های اندازه گیری کیفیت را تغییر داده اند. با توجه به کیفیت عالی نور و صرفه اقتصادی و صرفه جویی انرژی ، ال ای دی ها (LED) توانستند آن ره پنجاه ساله را یک شب طی کنند.

استاندار ها در صنایع بزرگ تغییری نامحسوس و گام به گام دارند بنابراین موضوع TM-30-15 شاید تکراری باشد اما توسط صنعتگران ،دانشمندان و طراحان پذیرفته شده است. استاندارد جدید سه تغییر عمده را پیشنهاد میکند:

  1. نمونه رنگ از 8 عدد به 99 افزایش پیدا کند.
  2. پیش از این استاندارد تنها به شباهت بین ظاهر رنگ نور با رنگ استاندارد توجه داشت اما اکنون باید دامنه نیز مورد توجه قرار بگیرد.
  3. CRI هفتاد سال است برای دسته بندی لامپ های فلورسنت و HID بکار میرفته است اما اکنون چشم اندازی وسیع در مقابل خود خواهد داشت.

این اتفاق برای ال ای دی های مبتنی بر کیفیت ، موقعیتی است کم نظیر و برای لامپ های رشته ای و فلورسنت خبریست بسیار بد.

نیاز به CRI در سال های اخیر بیشتر احساس شده است برای مثال اگر دو عکس زیر را با هم مقایسه کنید فرق مشهودی بین تفکیک رنگ در زیر نور لامپ فلورسنت (عکس اول) و لامپ ال ای دی (عکس دوم) مشاهده میکنید.

CRI 1
CRI 2

امروزه برای تشخیص بین نور خوب و بد CRI فاکتور بسیار دقیق و تعیین کننده ایست. لامپ های ال ای دی با CRI خوب توانستند بازار را به سمت خود سوق دهند.

 

در print به اشتراک بگذارید
چاپ این مقاله

به اشتراک بگذارید:

در twitter به اشتراک بگذارید
در facebook به اشتراک بگذارید
در telegram به اشتراک بگذارید
در whatsapp به اشتراک بگذارید
در email به اشتراک بگذارید
نظرات کاربران

دیدگاهتان را بنویسید

نشانی ایمیل شما منتشر نخواهد شد. بخش‌های موردنیاز علامت‌گذاری شده‌اند *